Królowa Tamar i złoty wiek Gruzji

Została królem w czasach, gdy władza była domeną mężczyzn. Doprowadziła do rozkwitu swój kraj i sprawiła, że Gruzja na chwilę stała się potęgą jaką nie była ani wcześniej ani później. Chociaż nie ma żadnych wiarygodnych wzmianek o tym, że faktycznie walczyła w bitwie, zyskała miano „królowej wojowników”.

Tamar urodziła się około 1160 roku jako córka Jerzego III, króla Gruzji i jego małżonki Burdukan, która była córką króla Alanii, królestwa położonego na północ od Gruzji. Panowanie jej ojca nie było łatwe. W 1177 roku stanął w obliczu buntu ze strony szlachty, która kwestionowała jego prawo do tronu. Jerzy III powstrzymał bunt, postanowił wciągnąć córkę do polityki i uczynić ją współwładcą, aby po jego śmierci zakończyć wszelkie spory o sukcesję. Jerzy i Burdukan nie doczekali się syna, stąd też przygotowywali córkę do przejęcia tronu.

Tamar współrządziła z ojcem przez sześć lat, aż do jego śmierci w 1184 r. Po raz drugi została koronowana w katedrze w Gelati. Nie oznaczało to jednak, że szlachta w pełni zaakceptowała nową władczynię. Ze względu na sprzeciw wobec polityki Jerzego III oraz fakt, że Tamar była kobietą, jej koronacja spotkała się z dużym niezadowoleniem. Królowa została zmuszona do kilku ustępstw na rzecz arystokracji, w tym dotyczących małżeństwa, religii i polityki. Ze względu na szlachtę Tamar w 1185 r. poślubiła Jurija Bogolubskiego, księcia z Rusi. To małżeństwo okazało się nieudane, a królowa szybko zniechęciła się do męża. W 1187 r. rozwiodła się z Jurijem z powodu jego zdrad i alkoholizmu. Jurij i wielu jego stronników dwukrotnie próbowało dokonać zamachu stanu, ale żaden z nich się nie udał. 

Tamar mogła wybrać swojego następnego męża, którym został Dawid Soslan z Osetii. Był jednym z jej zwolenników i dobrym przywódcą wojennym, powstrzymując w jej imieniu wiele buntów. Przez całe małżeństwo pozostawał podwładnym Tamar, a ona nadal nosiła tytuł „Króla królów”. Według legend Tamar sama stawała na czele wojsk i prowadziła je do walki. 

Tamar i Dawid

Przez całe swoje panowanie Tamar wykazywała ekspansjonistyczne spojrzenie na sąsiednie państwa. Na początku lat 90-tych XII w. dzisiejszy Azerbejdżan został wcielony do Gruzji. Wkrótce potem Gruzini zajęli stolicę Armenii i rozpoczęli długi podbój kraju. W 1204 roku Tamar zajęła Trapezunt nad Morzem Czarnym tworząc Cesarstwo Trapezuntu funkcjonujące aż do drugiej połowy XV wieku na terytorium dzisiejszej Turcji.

Rządy Tamar to także czasy wielkiego rozwoju kultury, architektury, malarstwa, piśmiennictwa, nauk przyrodniczych i medycyny. Z rozkazu władczyni budowane były drogi, mosty, a handel coraz bardziej kwitł. Stolica, Tbilisi, była jednym z największych miast na Kaukazie łączącym wschód i zachód. Kraj mógł się rozwijać na każdym możliwym polu, a Tamar szczególnie dbała o to, żeby kultura w szczególności na tym zyskała. Nastąpił rozkwit gruzińskich utworów literackich, wierszy i obrazów. Za jej panowania żył najwybitniejszy poeta gruziński Szota Rustaweli, który poświęcił królowej poemat "Rycerz w tygrysiej skórze". Tamar dbała o to, żeby akademie prosperowały i kształciły więcej młodych ludzi. Sama królowa także była bardzo zaangażowana w działalność charytatywną.

Szota Rustaweli prezentuje poemat królowej Tamar, obraz z lat 80. XIX w. 

Pod koniec życia Tamar zapadła na nieznaną chorobę, którą przez długi czas utrzymywała w tajemnicy. W końcu, gdy ból był zbyt silny, zwróciła się o pomoc do lekarzy, ale żaden nie był w stanie zdiagnozować jej przypadłości. Tysiące poddanych modliło się żarliwie za władczynię Gruzji, ale 18 stycznia 1213 roku królowa zmarła. Wrogowie atakowali na nowo, a dzieci Tamar, Jerzy IV i Rusudan, nie były w stanie kontynuować dzieła matki.