"Ferdinand Porsche. Ulubiony inżynier Hitlera" - recenzja

 

Niemcy doczekali się wielu niesamowicie zdolnych inżynierów, którzy swoimi projektami zmieniali oblicze współczesnej mechaniki. Tam, gdzie jedni mówili z powątpiewaniem, że pojazdy nie przydadzą się do niczego podczas wojny, a w przypadku samochodów cywilnych określali je mianem „zbędnej fanaberii”, tak pojawili się drudzy – którzy udowodnili, że potrafią. I z łatwością obalili tezy sceptyków i krytykantów.

Benz, Daimler, Bosch czy Porsche, to nazwiska znane nawet osobom, niezainteresowanym zagadnieniom z techniki czy inżynierii. I na tym ostatnim z wymienionych skupimy dzisiaj uwagę.

Bo oto właśnie jest – recenzja książki „Ferdinand Porsche. Ulubiony inżynier Hitlera”, wydawnictwa RM. Pozycja jest znana na rynku od jakiegoś czasu, ja miałam okazję zapoznać się z nią niedawno.

Początkowo sama nie byłam pewna, czego się spodziewać; myślałam, że to biografia, ściśle związana z współpracą Porsche z niemieckim dyktatorem. Pierwsze strony rozwiały moje wątpliwości.

Nie jest to bowiem biografia w ścisłym tego słowa znaczeniu – sam autor podkreśla, że takie już powstały, a on sam zabrał się do tematu z innej strony. Mianowicie, uwzględniono tu przede wszystkim aspekty technologiczne, a sama książka dotyczy Porsche wyłącznie jako inżyniera i szczegółowo przedstawia rozwój jego kariery.

Wszelkie wątki rodzinne, dzieciństwo, małżeństwo ograniczono do minimum. Już od samego początku jesteśmy wrzuceni do naprawdę głębokiej wody. Z luźnej wstawki o niechęci ojca Porsche do zainteresowań syna mechaniką, płynnie przechodzimy do prób zawarcia przez młodzieńca kontraktów z wojskiem. I musimy – podobnie jak on – zmierzyć się z detalami technicznymi; poprawie wydolności poszczególnych silników i ich umiejscowieniu, kłopotami z samą konstrukcją, zbyt wysokimi cenami oraz niechęci do nowości samego społeczeństwa – które traktuje mobile raczej jako fanaberię, a nie coś istotnie przydatnego.

W końcu coraz bardziej rozbudowana sieć kontaktów, współpraca z równie genialnymi inżynierami zaowocowała wytwarzaniem nowych modeli – zarówno samochodów, samolotów, holowników i ciągników.  Przyznaję, że nie zawsze byłam w stanie przyjąć ten ogrom informacji, których dostarczał autor publikacji.

I tutaj należy pochylić się trochę nad samą pracą Karla Ludvigsena, twórcy książki. Kolokwialnie mówiąc – odwalił nie kawał, ale wielkie kawalicho ciężkiej pracy. Liczne zdjęcia, wydobyte z rodzinnych i państwowych archiwów, same plany konstrukcyjne poszczególnych przedmiotów – czy to silników, czołgów, samochodów, robią wrażenie. A na dodatek mamy fragmenty relacji z poszczególnych spotkań.

Choć książka składa się z osiemnastu rozdziałów, należy je podzielić na dwie główne części – przed współpracą z Hitlerem i w czasie jej trwania. Ostatnie strony dotyczą losów inżyniera po wojnie.

Skupmy się jednak na tych głównych częściach – bo w trakcie czytania zdajemy sobie sprawę, że wszystkie te podawane drobnostki; chęć przebicia się do grona klientów, aby pozyskać finansowanie i same zamówienia, składają się w jedną całość. I tak, jak Porsche zabiegał o względy wojska autro-węgierskiego, tak wszelkie zlecenia były dla niego przede wszystkim wyzwaniami, z którymi musiał sobie poradzić, a które stymulowały go do dalszego działania. Nie powinna zatem dziwić ta kontrowersyjna współpraca.

Byłam bardzo ciekawa, jak autor książki podejdzie do relacji Porsche z Hitlerem. Czy zechce go w jakikolwiek sposób wybielić, sparafrazuje słynne hasło pewnego polityka, że „Porsche nie wiedział o…”?

Nic z tych rzeczy.

Druga część książki, traktująca o współpracy, jest zrobiona w równie rzetelny, acz neutralny sposób. Mamy zatem mnóstwo informacji, popartych dowodami, pozbawionymi jakichkolwiek komentarzy odautorskich. Możemy zatem w pełni przyglądać się relacji i zleceniom – najpierw na samochód „dla ludu”, słynny Volkswagen, finansowany przez hitlerowski rząd. Aż po te modele, które Porsche robił przez większą część dotychczasowego życia – dla wojska.

Samą konkluzją dla tych wydarzeń jest sposób potraktowania inżyniera przez wojska alianckie; stanowi to jednocześnie clue oceny „przydatności” danego człowieka.

Przyznaję, że czasami brakowało mi doprecyzowania pewnych kontrowersyjnych treści. Słynne jest oskarżenie Porsche o kradzież planów konstrukcyjnych samochodu od Skoda – autor zaznacza tylko puentę, że „wszyscy podkradali sobie pomysły, Porsche w innych przypadkach miał genialne pomysły, więc no ile można o tym gadać”. Co nie do końca jest prawdą. Są to jednak pojedyncze przykłady, a sama książka – traktująca przede wszystkim o aspektach technicznych – jest naprawdę wartościową pozycją.

Zdecydowanie poleciłabym ją fanom i fankom historii XX-wieku, militariów i tym, którzy poczują się jak ryby w wodzie, gdy będą czytać o położeniu prądnicy z dodatkiem ilustracji planów technicznych.

Za możliwość zapoznania się z tą książką dziękuję Wydawnictwu RM - https://www.rm.com.pl/